DMSO – Wat de zwavelmolecuul werkelijk kan: de wetenschappelijk onderbouwde gids

 

DMSO, voluit dimethylsulfoxide, is een van die natuurlijke producten die de afgelopen jaren een ware cultstatus hebben bereikt. Mensen met gewrichtsklachten, sportblessures of hardnekkige ontstekingen zijn er zeer over te spreken. Op fora wordt DMSO bijna mystiek beschreven, terwijl in praktijken en laboratoria tegelijkertijd objectieve gegevens worden verzameld die sommige effecten daadwerkelijk ondersteunen. 

Maar wat is mythe en wat wordt door de wetenschap bewezen? Deze gids behandelt stap voor stap de belangrijkste effecten, legt vaktermen uit, classificeert studies correct en laat zien hoe DMSO op een zinvolle manier kan worden toegepast.

 

Wat is DMSO precies?

DMSO is een organische zwavelverbinding. Dit betekent dat het zowel koolstof als zwavel bevat. Het komt van nature voor in onder andere hars, maar kan ook synthetisch worden geproduceerd. In zijn pure vorm is DMSO kleurloos, geurloos en vloeibaar. Een bijzondere eigenschap maakt het zo interessant: het dringt door biologische membranen heen, zoals de huid, slijmvliezen en zelfs afzonderlijke cellagen.

Deze eigenschap verklaart veel van zijn medische toepassingen, omdat stoffen die anders moeilijk door de huid dringen, dit met behulp van DMSO aanzienlijk gemakkelijker doen. Daarom wordt DMSO in vakkringen ook wel een penetratieversterker genoemd.
Een ander belangrijk aspect is de verbinding met MSM (methylsulfonylmethaan). Zodra DMSO in het lichaam terechtkomt, wordt een deel ervan omgezet in MSM. Daardoor lijken sommige effecten van DMSO en MSM op elkaar.

➤ Wilt u meer weten over MSM? Lees hier onze uitgebreide MSM-gids.

 

Hoe werkt DMSO in het lichaam?

Veel van de waarneembare effecten kunnen worden toegeschreven aan de chemische structuur van dimethylsulfoxide. Studies beschrijven onder andere dat DMSO vrije radicalen kan neutraliseren, dat wil zeggen dat het agressieve zuurstofverbindingen tegengaat die cellen kunnen beschadigen. Daarnaast lijkt DMSO ontstekingssignalen te beïnvloeden en de doorbloeding te verbeteren door de bloedvaten lichtjes te verwijden.

Een ander mechanisme is de ontzwellende werking. Ontstoken weefsel houdt vocht vast – DMSO onttrekt een deel van dit vocht, waardoor de druk op de zenuwen wordt verlicht en de pijn kan verminderen.

 

1. Het meest bekende effect: DMSO als werkzame stofversterker

Een van de best gedocumenteerde eigenschappen van DMSO is het vermogen om andere stoffen dieper en sneller in de huid of slijmvliezen te laten doordringen. Al in het begin van de jaren zestig toonden onderzoekers van de Oregon Health & Science University aan dat DMSO de huidbarrière kan passeren zonder deze te beschadigen. Het was verrassend dat DMSO tegelijkertijd andere moleculen ‘meesleept’.

Dit zogenaamde carrier-effect verklaart waarom in veel formuleringen van pijnstillende crèmes of gels een combinatie als ‘DMSO+ibuprofen’ voorkomt. Hierdoor bereiken de werkzame stoffen sneller diepgelegen structuren zoals spieren, pezen of gewrichtskapsels.

➤ Ontdek nu DMSO!

 

2. Pijnverlichting: wat DMSO hier werkelijk kan bereiken

Veel mensen gebruiken DMSO om acute of chronische pijn te verlichten, met name in spieren en gewrichten. Uit talrijke onderzoeken blijkt inderdaad dat DMSO op dit gebied zeer effectief kan zijn.

Het pijnstillende effect is gebaseerd op verschillende factoren die tegelijkertijd plaatsvinden. Enerzijds onttrekt DMSO overtollig vocht aan gezwollen weefsels, waardoor de druk op de zenuwen afneemt. Anderzijds beïnvloedt het de overdracht van pijnsignalen. Daarnaast verbetert het de lokale doorbloeding, waardoor stofwisselingsproducten die de pijn kunnen versterken, sneller worden afgevoerd.

Stomp trauma is bijzonder goed onderzocht. Hieronder vallen kneuzingen, verrekkingen, verstuikingen en bloeduitstortingen. In dergelijke gevallen ervaren veel gebruikers een duidelijke verlichting, vaak al kort na het aanbrengen. Ook bij artrose, bijvoorbeeld in de knie of in de kleine vinger- en handgewrichten, wordt DMSO vaak gebruikt. De ontstekingsremmende eigenschappen kunnen bijdragen aan een merkbare verbetering van de beweeglijkheid.

Sporters melden vaak dat DMSO-gels hun herstel ondersteunen. Studies tonen aan dat dit effect aannemelijk is, omdat de stof snel diepgaand werkt.

 

 

3. Ontstekingsremming: waar de gegevens bijzonder sterk zijn

Veel gebruikers kiezen voor DMSO vanwege de ontstekingsremmende werking. Er zijn inderdaad meerdere klinische observaties die dit ondersteunen. Bijzonder bekend zijn studies naar interstitiële cystitis, een pijnlijke, niet-infectieuze blaasontsteking.

Een onderzoek uit 1978, gepubliceerd in het vakblad Urology, beschreef de behandeling van meer dan 200 patiënten met ontstekingsklachten van de urinewegen en geslachtsorganen. DMSO leidde bij deze personen tot een duidelijk merkbare verlichting van de symptomen.

Ook moderne laboratoriumstudies wijzen erop dat DMSO ontstekingsreacties kan dempen. Een publicatie uit 2016 toonde bijvoorbeeld aan dat zelfs een zeer lage concentratie van twee procent de ontsteking in cellen die door E. coli-bacteriën waren geïrriteerd, verminderde.

 

4. Draagt DMSO bij aan gewichtsverlies? Wat is een mythe en wat is realistisch?

Een veel voorkomende misvatting is dat DMSO kan helpen bij het afvallen. Dat is niet waar. Toch blijft deze mythe hardnekkig bestaan, omdat sommige mensen bij het begin van het gebruik een lichte “afname” opmerken. Dit effect wordt echter in de eerste plaats veroorzaakt door vochtverlies, niet door de afbraak van lichaamsvet.

De tweede mogelijke verklaring: een deel van de opgenomen DMSO wordt omgezet in MSM, een zwavelhoudende stof die de stofwisseling kan ondersteunen bij een eerder zwaveltekort. Dit verband is echter zeer individueel en zeker geen betrouwbare methode om gewicht te verliezen.

Wie effectief en gezond wil afvallen, kan beter kiezen voor beproefde werkzame stoffen zoals groene koffie-extract of bittermeloen. Beide zijn in verschillende studies onderzocht en ondersteunen de stofwisseling op natuurlijke wijze.

 

5. DMSO, MSM en haargezondheid: wat is het verband?

Aangezien DMSO in het lichaam kan worden omgezet in MSM, rijst de vraag of het ook kan helpen tegen haaruitval. Zwavel is een essentiële bouwsteen voor keratine, het belangrijkste eiwit in ons haar. Bij een tekort kan het haar dunner, brozer of minder weerbaar worden.

Een Koreaans onderzoek uit 2009 onderzocht MSM in combinatie met magnesiumascorbylfosfaat bij muizen met haaruitval. De resultaten waren opmerkelijk: het effect was vergelijkbaar met dat van een vijf procent minoxidil-oplossing, een bekend middel tegen haaruitval. Het onderzoek toonde daarmee aan dat MSM de haargroei kan stimuleren.

Aangezien DMSO echter eerst in het lichaam moet worden omgezet in MSM en de belangrijkste werking ervan elders ligt, gebruiken gebruikers bij haaruitval meestal direct MSM-poeder of -capsules. Ook fenegriek is hier goed onderzocht en ondersteunt de gezondheid van het haar.

 

➤ Bestel nu MSM!

 

Hoe DMSO wordt toegepast en waar u op moet letten

DMSO is verkrijgbaar in verschillende vormen: als druppels, spray, crème, gel, lotion of in pure vloeibare vorm. In de praktijk wordt het meestal uitwendig toegepast, omdat dit zowel effectief als goed controleerbaar is.

Pure DMSO met een zuiverheid van 99,9% moet echter altijd worden verdund voordat het wordt gebruikt. Voor spieren en gewrichten zijn concentraties tussen 20 en 50 procent vaak geschikt. Voor gevoelige zones zijn vaak lagere concentraties nodig. Het verdunnen kan met water of aloë vera-gel.

Aangezien DMSO andere stoffen diep in de huid kan transporteren, is absolute hygiëne van belang. Het wordt aanbevolen om vooraf de handen te wassen, de huid grondig te reinigen en na het gebruik niets anders op de betreffende plek aan te brengen totdat de DMSO volledig is opgenomen.

Voor gevoelige gebieden zoals ogen, open wonden of ernstige zonnebrand wordt DMSO niet aanbevolen, tenzij dit uitdrukkelijk wordt begeleid door een medisch deskundige. Er is onvoldoende onderzoek gedaan op deze gebieden.

 

Mogelijke bijwerkingen – wat gebruikers moeten weten

DMSO wordt over het algemeen als goed verdraagbaar beschouwd, maar gebruikers dienen zich bewust te zijn van mogelijke bijwerkingen. De meest voorkomende bijwerkingen zijn huidreacties, waaronder lichte roodheid, een branderig gevoel of jeuk. Deze klachten zijn vaak het gevolg van te hoge concentraties en verdwijnen meestal snel weer.

Een bekend, maar onschadelijk bijeffect is de typische knoflookgeur die bij veel gebruikers optreedt, zelfs wanneer het middel alleen uitwendig wordt gebruikt. Deze geur ontstaat doordat DMSO in het lichaam wordt afgebroken tot dimethylsulfide. Deze stof wordt via de ademhaling en de huid afgegeven en heeft van nature een knoflookachtige geur.

In individuele gevallen melden mensen misselijkheid, hoofdpijn of duizeligheid. Deze effecten treden meestal op bij inwendig gebruik, wat sowieso zelden wordt aanbevolen.

 

Conclusie: Wat men realistisch gezien van DMSO kan verwachten

DMSO is geen wondermiddel, maar een opmerkelijk veelzijdig natuurproduct met duidelijk bewezen voordelen. Het gebruik ervan bij ontstekingsklachten, stomp letsel, zwellingen en pijn in spieren en gewrichten is bijzonder goed onderzocht. Ook het vermogen om andere werkzame stoffen te transporteren, maakt het tot een waardevolle toevoeging aan zalven en gels.

 Veel van de genezende eigenschappen zijn het resultaat van de combinatie van ontstekingsremmende, antioxiderende en doorbloedingbevorderende effecten. Tegelijkertijd is DMSO goed verdraagbaar, mits het correct wordt gedoseerd, verdund en schoon wordt aangebracht.

Wie DMSO gebruikt, moet realistische verwachtingen hebben: het verlicht pijn, ondersteunt genezingsprocessen en versterkt werkzame stoffen. Het is echter geen vervanging voor medische behandeling van ernstige ziekten.

 

 

 

---

Bronnen (in het Engels):

 

Huang, S. H., Wu, C. H., Chen, S. J., Sytwu, H. K. & Lin, G. J. (2020). Immunomodulatory effects and potential clinical applications of dimethyl sulfoxide. Immunobiology, 225(3), 151906. doi: 10.1016/j.imbio.2020.151906

Moore, Z. E. & Webster, J. (2018). Dressings and topical agents for preventing pressure ulcers. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018(12). doi: 10.1002/14651858.cd009362.pub3

Ossowski, L. & Belin, D. (1985). Effect of dimethyl sulfoxide on human carcinoma cells, inhibition of plasminogen activator synthesis, change in cell morphology, and alteration of response to cholera toxin. Molecular and Cellular Biology, 5(12), 3552–3559. doi: 10.1128/mcb.5.12.3552-3559.1985

Shanmugam, S., Baskaran, R., Nagayya-Sriraman, S., Yong, C. S., Choi, H. G., Woo, J. S. & Yoo, B. K. (2009). The Effect of Methylsulfonylmethane on Hair Growth Promotion of Magnesium Ascorbyl Phosphate for the Treatment of Alopecia. Biomolecules and Therapeutics, 17(3), 241–248. doi: 10.4062/biomolther.2009.17.3.241

Shirley, S. W., Stewart, B. H. & Mirelman, S. (1978). Dimethyl sulfoxide in treatment of inflammatory genitourinary disorders. Urology, 11(3), 215–220. doi: 10.1016/0090-4295(78)90118-8

Torsten, M., Gómez-Moreno, G., & Aguilar-Salvatierra, A. (2017). Drug-related oral malodour (halitosis): a literature review. European review for medical and pharmacological sciences, 21(21), 4930–4934.

Engel M. F. (1966). Dimethyl sulfoxide (DMSO) in clinical dermatology. Southern medical journal, 59(11), 1318–1319. doi: 10.1097/00007611-196611000-00015

Sjögren, F., & Anderson, C. (2000). The spectrum of inflammatory cell response to dimethyl sulfoxide. Contact dermatitis, 42(4), 216–221. doi: 10.1034/j.1600-0536.2000.042004216.x